Վերջին տարիներին Հայաստանի հասարակական և քաղաքական կյանքում նկատելի է դարձել մի հետաքրքիր երևույթ․ բազմաթիվ նորաստեղծ հասարակական կազմակերպություններ, որոնք սկզբնական շրջանում ակտիվ մասնակցություն էին ունենում հանրային քննարկումներին, բողոքի ակցիաներին և քաղաքական գործընթացներին, ժամանակի ընթացքում կամ ամբողջությամբ դադարեցրել են իրենց գործունեությունը, կամ էլ փաստացի անհետացել են հանրային դաշտից։
Քաղաքագետների և հասարակական գործիչների կարծիքով՝ խնդիրը պայմանավորված է մի շարք գործոններով՝ ֆինանսական դժվարություններից մինչև քաղաքական բևեռացում և հասարակական հիասթափություն։
2020 թվականի պատերազմից հետո Հայաստանում ձևավորվեցին բազմաթիվ նոր նախաձեռնություններ և հասարակական կազմակերպություններ։ Դրանց թվում էին «Խաղաղություն և Արդարություն», «Միասնական Հայաստան», «Բոլորին Դեմ Ենք» և այլ նախաձեռնություններ, որոնք իրենց առջև նպատակ էին դրել բարձրաձայնել ազգային անվտանգության, Արցախի, պետական կառավարման և հասարակական համախմբման հետ կապված խնդիրները։
Սկզբնական շրջանում այս կազմակերպությունները կարողացան համախմբել հարյուրավոր քաղաքացիների, պատերազմի մասնակիցների, երիտասարդ ակտիվիստների և տարբեր մասնագիտությունների ներկայացուցիչների։ Նրանք կազմակերպում էին քննարկումներ, հանդիպումներ, հանրահավաքներ, երթեր և տեղեկատվական արշավներ՝ փորձելով ազդել քաղաքական օրակարգի վրա։
Սակայն տարիների ընթացքում այդ կազմակերպություններից շատերը բախվեցին լուրջ դժվարությունների։ Հասարակական գործունեությամբ զբաղվող անձինք նշում են, որ հանրային հետաքրքրությունը աստիճանաբար նվազեց, իսկ ակտիվիստների մի մասը հեռացավ երկրից կամ դադարեցրեց իր գործունեությունը։
Մի շարք նախկին անդամների խոսքով՝ ընդդիմադիր կամ իշխանություններին քննադատող դիրքորոշում ունեցող կազմակերպությունների նկատմամբ հաճախ ձևավորվում էր բացասական վերաբերմունք սոցիալական ցանցերում և քաղաքական քննարկումներում։ Ակտիվիստները նշում են, որ նման միջավայրը դժվարացնում էր նոր անդամների ներգրավումը և կազմակերպությունների բնական զարգացումը։
Քաղաքագետների կարծիքով՝ խնդիրը միայն քաղաքական չէ։ Շատ հասարակական կազմակերպություններ ստեղծվում են մեծ ոգևորությամբ, սակայն չունեն կայուն ֆինանսավորում, երկարաժամկետ ռազմավարություն և անհրաժեշտ կազմակերպչական ռեսուրսներ։ Արդյունքում՝ մի քանի տարվա ընթացքում ակտիվությունը նվազում է, իսկ կառույցները դադարում են գործել։
Միաժամանակ, քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները պնդում են, որ ժողովրդավարական պետության համար կարևոր է բազմակարծության պահպանումը։ Նրանց համոզմամբ՝ անկախ քաղաքական հայացքներից, հասարակական կազմակերպությունները պետք է ունենան ազատ գործունեության հնարավորություն և մասնակցեն հանրային կյանքի ձևավորմանը։
Փորձագետները նշում են, որ առողջ հասարակության հիմքում ընկած է տարբեր կարծիքների և գաղափարների մրցակցությունը։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է ստեղծել պայմաններ, որպեսզի նոր նախաձեռնությունները կարողանան ոչ միայն ստեղծվել, այլև երկարաժամկետ գործունեություն ծավալել։
Անկախ քաղաքական գնահատականներից՝ ակնհայտ է, որ վերջին տարիներին Հայաստանի հասարակական դաշտում տեղի ունեցած փոփոխությունները շարունակում են մնալ քննարկումների կենտրոնում։ Հարցը մնում է բաց՝ արդյոք առաջիկա տարիներին կհայտնվեն նոր կազմակերպություններ, որոնք կկարողանան զբաղեցնել իրենց նախորդների տեղը և ձևավորել հասարակական նոր օրակարգ։

Նյութը պատրաստեց՝ Տաթևիկ Մկրտչյան